1. Lần đầu tiên gói token AI thành mặt hàng lớn của lễ 11/11
Lễ hội mua sắm 11/11 (Singles' Day) ở Trung Quốc vốn gắn liền với mỹ phẩm giảm giá và đồ gia dụng, năm nay có thêm một mặt hàng mới: gói tín dụng để dùng các công cụ trí tuệ nhân tạo, hay còn gọi là gói token AI. Theo Reuters, đây là lần đầu tiên các gói token AI được đưa ra bán như một mặt hàng tiêu dùng quan trọng trong dịp 11/11 — lễ hội mua sắm lớn nhất thế giới, tổ chức hằng năm vào ngày 11/11, bắt đầu từ năm 2009 nhằm kích thích tiêu dùng. Năm ngoái, tổng doanh thu 11/11 trên các sàn đạt 1,70 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 255 tỷ USD), theo số liệu của hãng cung cấp dữ liệu bên thứ ba Syntun.
Token ở đây là đơn vị tính lượng chữ mà mô hình AI xử lý khi người dùng làm việc với nó — viết văn bản, làm bảng tính, soạn slide hay xử lý tài liệu. Người dùng mua gói token theo tháng, dùng dần như mua dung lượng điện thoại. Việc mặt hàng này xuất hiện ngay trong lễ hội mua sắm lớn nhất cho thấy AI đã bước từ phòng lab ra kệ hàng tiêu dùng.
2. Austin Li bán 100.000 gói QwenWork trong 30 phút livestream
Người mở màn cho cơn sốt này là Austin Li, livestreamer hàng đầu Trung Quốc, người được gọi là "Vua son môi" (Lipstick King) vì nổi tiếng nhờ bán lượng lớn son môi qua livestream. Trong buổi phát trực tiếp trên Taobao Live vào thứ Hai, Austin Li đã bán 100.000 gói thành viên tháng của dịch vụ AI văn phòng QwenWork của Alibaba trong vòng nửa giờ, theo thông tin từ công ty. Con số này tương đương khoảng 2 nghìn tỷ token AI.
Đây cũng là lần đầu tiên Austin Li bán sản phẩm AI trong livestream của mình. Buổi live giới thiệu các gói token QwenWork, laptop tích hợp AI và thiết bị văn phòng dùng AI. Ông Trần Vũ Sâm (Chen Yusen), phó chủ tịch Alibaba Group kiêm giám đốc điều hành QwenWork, cũng xuất hiện trong buổi phát sóng. Austin Li đã hỏi ông Trần liệu AI có thể tạo một bản sao kỹ thuật số của chính anh để trò chuyện với người hâm mộ suốt ngày đêm hay không. Ông Trần đáp rằng AI không thể thay thế Austin Li, nhưng ông hy vọng AI có thể lo các công việc thường ngày cho người dùng, để họ có thêm thời gian bên gia đình.
Ông Liên Kiệt Tô (Lian Jye Su), chuyên gia phân tích trưởng của hãng nghiên cứu công nghệ Omdia, nhận xét với Reuters rằng người tiêu dùng Trung Quốc hiện đã rất quen dùng các công cụ AI phục vụ công việc, và người dùng thường xuyên có thể dùng hết tín dụng, nên việc mua nhiều trong đợt sale là "một hành động rất hợp lý". Tuy vậy, bài gốc cũng ghi rõ chưa rõ các gói token được giảm giá bao nhiêu so với giá thường.
3. Tmall và JD.com cùng mở khu bán token AI
Không chỉ một livestreamer, cả hai sàn lớn nhất Trung Quốc đều vào cuộc. Tmall của Alibaba đã mở một Trung tâm Token AI cho dịp lễ hội, bán gói token tiêu dùng của Alibaba Cloud, MiniMax, Moonshot AI và Z.AI. JD.com cũng mở một khu riêng về token AI, quy tụ dịch vụ của các công ty gồm DeepSeek, Z.AI và Volcano Engine của ByteDance.
Điều này có nghĩa token AI không còn là sản phẩm ngách dành cho dân công nghệ, mà đã được các sàn đặt ngang hàng với các danh mục tiêu dùng lớn trong mùa sale. Khi cả Tmall lẫn JD.com cùng mở khu riêng, cuộc đua không còn là "có bán AI hay không" mà là "ai gom được nhiều nhà cung cấp AI hơn".
4. Con số đáng chú ý: gói token AI tăng 450%, laptop AI tăng hơn 300%
Hai con số trong bài gốc cho thấy cơn sốt này không chỉ là tin tức mà đã thành doanh số thật. Theo Alibaba, doanh số các gói token AI từ ngày 1/10 đến 20/10 đã tăng vọt 450% so với tháng trước. Cùng lúc đó, doanh số laptop cá nhân tích hợp AI tăng hơn 300% so với cùng kỳ năm ngoái trong giờ đầu tiên của đợt thanh toán ngày 11/11.
Nói cách khác, người tiêu dùng không chỉ mua gói token để dùng thử, mà còn mua cả thiết bị để chạy AI. Gói token và laptop AI đang kéo nhau cùng lên — một bên là "xăng", một bên là "xe". Với shop nhỏ bán đồ công nghệ hoặc phụ kiện văn phòng, đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu về sản phẩm gắn với AI đang nóng lên ngay trong mùa sale, chứ không còn là chuyện của năm sau.
5. Cảnh báo: mua tích trữ token AI cũng có rủi ro
Dù vậy, bài gốc cũng dẫn lời cảnh báo của chuyên gia Omdia. Ông Liên Kiệt Tô cho rằng thời hạn sử dụng tương đối dài của token có thể khiến người dùng mua tích trữ, nhưng đồng thời cảnh báo rằng sản phẩm AI thay đổi rất nhanh, nên người tiêu dùng có thể e ngại trả trước cho những dịch vụ có nguy cơ bị thay thế hoặc ngừng cung cấp.
Đây là điểm khác biệt lớn giữa token AI và hàng tiêu dùng thông thường: một thỏi son hay một chiếc nồi mua về vẫn dùng được, còn một gói token của một mô hình AI có thể mất giá trị nếu nhà cung cấp đổi mô hình, đổi giá hoặc dừng dịch vụ. Cơn sốt mua tích trữ vì thế vừa là cơ hội, vừa là rủi ro — cho cả người mua lẫn người bán.
6. Shop nhỏ học gì từ cơn sốt bán AI qua livestream?
Với shop nhỏ ở Việt Nam, bài học không phải là "đi bán gói AI", mà là cách một mặt hàng hoàn toàn mới được đưa lên livestream và bán chạy. Thứ nhất, người bán giỏi không bán sản phẩm, mà bán thói quen đã có sẵn: Austin Li bán được 100.000 gói trong 30 phút vì khách của anh đã quen dùng AI mỗi ngày, chỉ chờ dịp sale để mua tích trữ. Thứ hai, mặt hàng mới cần người uy tín đứng ra giải thích: buổi live có cả giám đốc điều hành QwenWork xuất hiện để trả lời trực tiếp, chứ không chỉ đọc thông số. Thứ ba, đừng chỉ bán món chính, hãy bán cả hệ sinh thái xung quanh nó: gói token đi cùng laptop AI và thiết bị văn phòng, khách mua một món sẽ thấy cần thêm món khác.
Áp vào shop nhỏ: nếu shop bán một sản phẩm mới lạ, đừng chỉ treo giá rồi chờ. Hãy live để giải thích nó giải quyết việc gì trong ngày của khách, mời người hiểu sản phẩm lên sóng cùng, và chuẩn bị sẵn các món đi kèm để khách mua thêm. Và nhớ bài học về rủi ro: đừng xúi khách mua tích trữ số lượng lớn một thứ có thể lỗi thời nhanh, vì khách quay lại khiếu nại sẽ đắt hơn nhiều so với một đơn hàng lớn.